Het dilemma van lachgas: het medisch nut bij anesthesie tegenover de ecologische impact ervan in Gentse ziekenhuizen (A)
Winckelmans Hendrik, 2025
De Verborgen Milieu-impact in Onze Ziekenhuizen: Tijd voor Verandering
Lachgas kent iedereen, of minstens iedereen heeft er al van gehoord. Het is een middel dat al meer dan 180 jaar wordt gebruikt in de zorg om vooral bij kinderen pijn en angst te verlichten, maar ook als pijnstilling tijdens de bevalling of als onderdeel van narcose bij een operatie. Wat velen echter niet weten, is dat dit medische hulpmiddel een aanzienlijke en schadelijke impact heeft op ons milieu.
Lachgas (N2O) is ongeveer 273 keer sterker dan het bekendste broeikasgas CO₂. Daarnaast is het momenteel de belangrijkste stof die onze ozonlaag afbreekt. Hoewel de gezondheidszorg slechts een klein deel van alle lachgasuitstoot ter wereld veroorzaakt, is de het aandeel van lachgas in de uitstoot binnen de zorgsector enorm.
Het grootste probleem is niet het gas dat een patiënt in- en uitademt. De échte boosdoener is de manier waarop het gas wordt aangeleverd in veel ziekenhuizen, namelijk via een centraal systeem van leidingen, vergelijkbaar met waterleidingen in een huis. Studies tonen aan dat deze systemen vaak lekken, waardoor een schokkende 75% tot zelfs 95% van het aangekochte lachgas ongebruikt in de atmosfeer en de werkomgeving van het zorgpersoneel weg lekt. Dit is niet alleen een grote verspilling van geld, maar vooral een vermijdbare bron van forse vervuiling, in vele gevallen equivalent aan een miljoen kg CO2 per ziekenhuis per jaar.
Dit onderzoek brengt de situatie in Vlaanderen in kaart. De overgrote meerderheid van de Vlaamse ziekenhuizen gebruikt nog steeds lachgas, wat op zich geen probleem is. Wat wel een probleem is, is dat van zij die nog lachgas gebruiken, 88% dit nog verdeelt via een centraal leidingensysteem. Hieruit volgt dat lekkage van lachgas in de atmosfeer ook in Vlaanderen een groot probleem blijft. Gelukkig is er een positieve trend zichtbaar. Steeds meer ziekenhuizen stappen af van lachgas, vooral sinds 2024, gedreven door strengere regels en een groeiend milieubewustzijn.
De oplossing is verrassend eenvoudig: (1) stel centrale verdeelsystemen en pijpleidingen buiten gebruik in het ziekenhuis en (2) stap over op het gebruik in mobiele flessen. (3) Gebruik alternatieve methoden om patiënten in slaap te doen voor een operatie.
Wat Betekent Dit Voor U als Patiënt?
Deze veranderingen hebben geen negatieve impact op de kwaliteit of veiligheid van de zorg. Integendeel, de zorg wordt er duurzamer en verantwoordelijker door. De ethische plicht van de zorgsector om "geen schade te berokkenen" geldt immers ook voor de gezondheid van onze planeet.
Door de lekkende "lachgaskraan" dicht te draaien, kan de Vlaamse gezondheidszorg een belangrijke, eenvoudige en goedkope stap zetten naar een groenere toekomst. Een gezonde patiënt hoort thuis op een gezonde planeet.
| Promotor | Alain Kalmar |
| Opleiding | Management en Beleid van de Gezondheidszorg |
| Kernwoorden | nitrous oxide Greening Anaesthesia Carbon Footprint Global Warming Greenhouse Gases Sustainability in healthcare |