Onderwijs over mondzorg bij kwetsbare ouderen aan Vlaamse hogescholen en universiteiten: een kwalitatieve studie.

Staelens Nike, 2025
Een goede gezondheid op latere leeftijd is erg waardevol, maar mondgezondheid wordt bij kwetsbare ouderen helaas vaak over het hoofd gezien. Nochtans kunnen mondproblemen leiden tot pijn, ondervoeding, sociale isolatie en zelfs ernstige aandoeningen zoals longinfecties of hart- en vaatziekten. Ouderen komen regelmatig in contact met zorgverleners zoals artsen, apothekers, kinesitherapeuten en sociaal werkers, waardoor zij een sleutelrol kunnen spelen in het vroegtijdig signaleren van mondproblemen. Maar krijgen zij tijdens hun opleiding hiervoor wel de nodige kennis en vaardigheden mee? Deze masterproef onderzocht vier Vlaamse (zorg)opleidingen – Geneeskunde, Farmaceutische Wetenschappen, Sociaal Werk en Revalidatiewetenschappen & Kinesitherapie. Via een analyse van de curricula en gesprekken met 16 docenten werd onderzocht hoeveel aandacht er binnen deze opleidingen is voor mondzorg (bij kwetsbare ouderen), hoe docenten hierover denken en welke obstakels zij hierbij ervaren. De resultaten tonen aan dat mondzorg zelden als kernonderdeel binnen deze opleidingen wordt gezien en dat het aanbod rond het thema erg versnipperd is. Docenten erkennen wel het belang van mondzorg, maar wijzen op barrières zoals overvolle lesprogramma’s, tijdsdruk en een gebrek aan expertise rond het thema. Er is wél brede consensus dat afgestudeerden in staat moeten zijn om mondproblemen te herkennen en correct door te verwijzen naar een tandarts of mondhygiënist. Door toekomstige zorgverleners beter voor te bereiden op vlak van mondzorg, kunnen we de mondgezondheid – en daarmee ook de algemene gezondheid en levenskwaliteit – van kwetsbare ouderen significant verbeteren. Hierbij haalden de docenten zelf enkele concrete en haalbare strategieën aan voor de implementatie van mondzorg binnen niet-tandheelkundige opleidingen: - Meer inzetten op interprofessionele educatie (IPE), waarbij studenten uit verschillende opleidingen samen rond mondzorg werken. - De ontwikkeling van een laagdrempelig basispakket (bv. e-learnings) dat makkelijk inzetbaar is in het onderwijs. - Mondzorg integreren in bestaande lesvormen zoals casussen, practica of communicatietrainingen. Gerichte aanpassingen in de curricula van niet-tandheelkundige opleidingen zorgen ervoor dat alle zorgverleners de nodige basis meekrijgen om mondproblemen bij ouderen sneller te herkennen en aan te pakken. Dit vormt een investering die niet alleen de gezondheid van een kwetsbare groep verbetert, maar ook bijdraagt aan een meer geïntegreerde en efficiënte zorg.

Promotor Louise Poppe
Opleiding Gezondheidsvoorlichting en -bevordering