Binnenkort een nog groter tekort aan tandartsen door aanhoudende nek- of rugklachten? In 2024 gaf maar liefst 93% van de studenten tandheelkunde aan Universiteit Gent aan dat ze tijdens hun opleiding al te maken kregen met minstens 1 spier- of gewrichtsklacht. De meeste klachten komen voor in de nek, de hoge of de lage rug. Opvallend is dat studenten uit het laatste jaar beduidend meer klachten hebben dan studenten uit het eerste jaar. Deze cijfers zijn zorgwekkend, zeker omdat ze bijna 25% hoger liggen dan 10 jaar geleden. Bovendien verdwijnen de klachten niet na het afstuderen. Integendeel, ook in het professionele leven blijven deze fysieke problemen aanhouden. Uit de literatuur blijkt dat het percentage van tandartsen met minstens 1 klacht tussen de 64% en 93% ligt. Wat is de invloed van deze lichamelijke klachten? De aanwezigheid van deze klachten heeft een duidelijke impact op de efficiëntie van zowel studenten als tandartsen. Dit zou kunnen leiden tot concentratieverlies en verminderde precisie, wat het risico op fouten tijdens behandelingen vergroot. Ons onderzoek bevestigt, net zoals eerdere studies, dat deze klachten een belangrijke reden zijn voor afwezigheid op de stage of het werk. Voor studenten zou dit kunnen leiden tot gemiste leermomenten en voor tandartsen zou het op termijn zelfs kunnen leiden tot vervroegd pensioen. In een maatschappij waar al een tekort aan tandartsen bestaat, zou elke afwezigheid extra werkdruk bij collega’s veroorzaken. Dit zou ook gevolgen kunnen hebben voor de patiënt: langere wachttijden, of in het ergste geval, helemaal geen afspraak kunnen krijgen. Daarnaast zoeken veel studenten en tandartsen medische hulp, wat zou kunnen leiden tot hogere medische kosten en extra druk op ons gezondheidszorgsysteem. Hoe komt het toch dat tandheelkunde studenten zoveel lichamelijke klachten hebben? Uit de literatuur blijkt dat tandartsen – en dus ook tandheelkundestudenten – vaak in onnatuurlijke houdingen werken, omdat de mond een klein en beperkt werkveld is. Vooral studenten zijn nog niet goed getraind in het correct positioneren van de patiënt, waardoor ze soms letterlijk dubbelgeplooid aan het werk zijn. Bovendien tonen onze onderzoeksresultaten aan dat studenten die stress ervaren tijdens het behandelen van patiënten, of studenten die al klachten hadden bij de start van de opleiding, een verhoogd risico lopen op het ontwikkelen van klachten. Hoe kunnen we deze lichamelijke klachten vermijden? Enkele belangrijke preventiestrategieën gevonden in de literatuur zijn regelmatig pauzes nemen, stretchoefeningen en stress management. Daarnaast vonden wij in ons onderzoek dat regelmatig sporten een beschermende factor is. Een positief effect van het organiseren van wekelijkse sportmomenten voor de tandheelkundestudenten werd bovendien aangetoond in andere studies. Enkele suggesties om onnatuurlijke houdingen te vermijden zijn: het aanleren van een goede werkhouding en zitpositie vanaf het eerste jaar van de opleiding, het gebruik van een verstelbare stoel met goede rugsteun en het werken met vergroting (zoals een loupebril) en indirect werken met een spiegel. Aangezien een loupebril een aanzienlijke investering kan zijn voor studenten, zou het introduceren van practica gericht op het werken met indirect zicht via een spiegel een goede eerste stap kunnen zijn. Daarnaast zou het observeren en evalueren van de werkhouding van studenten tijdens behandelingen hen kunnen helpen zich bewust te worden van hun houding en deze te verbeteren. Kortom, dit is een urgent probleem dat zonder structurele en preventieve maatregelen kan leiden tot het vroegtijdig uitvallen van tandartsen, met mogelijke maatschappelijke gevolgen op zowel korte als lange termijn.