Herbruikbare luiers op de materniteit: een beschrijvende cross-sectionele pilootstudie naar de gebruikservaring bij ouders

Van Bruwaene Amber, 2025
In Vlaanderen produceert elk kind 1.000 kilogram luierafval voordat hij of zij zindelijk wordt. Dat komt overeen met ongeveer 5.400 wegwerpluiers per kind. Deze luiers zijn nauwelijks te recycleren, bevatten schadelijke stoffen en stoten wereldwijd veel CO₂ uit bij productie en verwerking. Herbruikbare luiers kunnen die uitstoot tot 40% verminderen en leveren niet alleen ecologische, maar op termijn ook financiële voordelen op. Ze hebben bovendien praktische troeven, zoals materiaalduurzaamheid, zachtheid en een betere absorptiegraad. Toch worden ze in ziekenhuizen en gezinnen nog maar weinig gebruikt. In deze masterproef werden herbruikbare luiers geïmplementeerd op de materniteit van AZ Sint-Lucas te Gent. Daarbij werd onderzocht hoe ouders dit gebruik ervaren in een ziekenhuiscontext en in welke mate zij bereid zijn het thuis verder te zetten. Tijdens de testfase gebruikten 30 ouders van gezonde pasgeborenen het systeem. Na afloop vulden zij een digitale vragenlijst in. Vooraf was 70% van de deelnemers van plan herbruikbare luiers thuis te gebruiken, vooral om milieuredenen. Na deelname bleef 66,7% gemotiveerd om verder te gaan. De belangrijkste drempels waren een hogere werkbelasting en het gebrek aan kennis. Dit laatste was mede veroorzaakt door het beperkte aanbod van formele informatiekanalen tijdens de zwangerschap. Slechts de helft kreeg informatie, meestal via vrienden, familie of internet, zelden via zorgprofessionals. Ouders noemden daarnaast ook praktische bezwaren, zoals de pasvorm van de luiers en het ontbreken van een vochtindicator. Een huursysteem en wasservice zouden volgens hen de overstap aanzienlijk vergemakkelijken. De maatschappelijke meerwaarde van dit onderzoek ligt in het potentieel om een haalbaar alternatief te bieden voor wegwerpluiers in ziekenhuizen. Gezinnen kunnen kiezen voor een ecologische optie waarmee ze hun voetafdruk verkleinen zonder zorgkwaliteit op te offeren. Het onderzoek toont bovendien dat formele informatiekanalen vaak ontbreken, waardoor ouders kansen missen om tijdig en betrouwbaar geïnformeerd te worden. Een betere structurele samenwerking tussen zorginstanties kan deze leemte opvullen, de overstap vergemakkelijken en de duurzame impact vergroten. De effecten reiken verder dan het individuele gezin. Brede toepassing in ziekenhuizen kan CO₂-uitstoot en luierafval aanzienlijk verminderen. Door ouders al vanaf de geboorte kennis te laten maken met deze duurzame optie, stijgt de kans op blijvende gedragsverandering. Op langere termijn verlaagt dit de druk op afvalverwerking, vermindert het de maatschappelijke kosten en draagt het bij aan klimaatdoelstellingen. De zorgsector kan daarbij een sleutelrol spelen en zo het pad voorbereiden naar een duurzamer leven, beginnend in de wieg.

Promotor Nick Verhaeghe
Opleiding Management en Beleid van de Gezondheidszorg
Kernwoorden gedragsverandering pilootstudie duurzaamheid herbruikbare luiers wegwerpluiers