Een kwantitatief onderzoek naar de integratie en financiering van ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg.
Vandebosch Romy, 2025
Wie ooit zelf geconfronteerd werd met een psychische aandoening, weet als geen ander wat herstel betekent. Net daarom zijn ervaringsdeskundigen zo waardevol. Ervaringsdeskundigen zijn personen die ervaring hebben met een psychische aandoening, het verblijf in een zorginstelling en de zoektocht naar een nieuwe plek in de samenleving. Elk herstelverhaal is uniek en net daarom moet het gedeeld worden met anderen. Herstelverhalen delen zet aan tot nadenken. Door deze individuele reflectie te verrijken met aanvullende (wetenschappelijke) informatie en opleiding, ontstaat een verruimd beeld van wat ziekte en herstel inhouden. Dit onderscheidt ervaringsdeskundigen van personen met geleefde ervaring. Het doel van een ervaringsdeskundige is om de opgedane inzichten rond herstel te gebruiken bij de ondersteuning van lotgenoten. Ze bieden hoop op herstel, steun in moeilijke tijden en zorgen ervoor dat lotgenoten terug het stuur in eigen handen kunnen nemen. Daarnaast kunnen ook familieleden, buren en mantelzorgers ervaringsdeskundigheid ontwikkelen, door hun ervaringen in het omgaan met de cliënt.
Een recente studie onderzocht hoe ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg worden ingezet en op welke wijze zij worden gefinancierd. Uit de resultaten blijkt dat er tot nu toe nog geen specifieke overheidssubsidies beschikbaar zijn, om van deze bondgenoot ook een volwaardige partner te maken binnen de geestelijke gezondheidszorg in Vlaanderen. Hierdoor moeten organisaties creatiever omgaan met de overheidssubsidies en die aanvullen met eigen middelen. Zo krijgen ervaringsdeskundigen toch de kans om als vrijwilliger, werknemer of als zelfstandige aan de slag te gaan. Al blijkt die laatste categorie eerder uitzonderlijk. Over het algemeen werden de meeste ervaringsdeskundigen als vrijwilliger ingezet.
Om als ervaringsdeskundige aan de slag te gaan, vragen de meeste organisaties een specifieke opleiding voor ervaringswerk. In de praktijk zijn ervaringsdeskundigen voornamelijk deeltijds actief op verschillende niveaus van de organisatie: van het ondersteunen van cliënten tot het meedenken over het beleid. De meeste organisaties voorzien een duidelijk overzicht van de taken en verantwoordelijkheden en bieden daartegenover een competitieve verloning (IFIC 14), ondanks de beperkte financieringsmogelijkheden.
Deze resultaten tonen aan dat ervaringsdeskundigen steeds meer terrein winnen in de geestelijke gezondheidszorg, als partners van reguliere zorgprofessionals. Maar echte gelijkwaardige partners zijn ze nog niet, zolang er geen duurzame financiering is vanuit de overheid.
| Promotor | Ruben Willems |
| Opleiding | Management en Beleid van de Gezondheidszorg |
| Kernwoorden | Financiering Ervaringsdeskundigen structurele integratie |