Perceptie van zorgverleners op de nood aan klinische ervaring van hoofdverpleegkundigen in de ziekenhuisomgeving

Van Nieuwerburgh Jacob, 2025
Hoofdverpleegkundigen hebben vandaag een complexe rol waarin klinische expertise alleen niet langer volstaat. Ze worden steeds meer aangesproken op hun vermogen om teams aan te sturen, verandering te begeleiden en duidelijk te communiceren. Dit onderzoek ging na welke competenties zorgverleners in Vlaamse ziekenhuizen het belangrijkst vinden bij hun hoofdverpleegkundige: de klassieke, klinische vaardigheden of eerder niet-klinische leiderschapscompetenties. Via een keuzestudie waarbij 254 respondenten telkens moesten kiezen tussen denkbeeldige hoofdverpleegkundigen met verschillende sterktes, werd duidelijk dat niet-klinische competenties de voorkeur krijgen. Zorgverleners waarderen in hun leidinggevende vooral het vermogen om verantwoordelijkheid op te nemen, veranderingen te managen en helder te communiceren. Klinische expertise, zoals evidence-based handelen of technische vaardigheden aan het bed, blijkt minder doorslaggevend te zijn in de beoordeling van goed verpleegkundig leiderschap bij de Vlaamse zorgverlener. Toch is deze evolutie niet zonder gevolgen. De sterke nadruk op management en strategie kan ertoe leiden dat hoofdverpleegkundigen minder aanwezig zijn op de werkvloer, waardoor hun rol als klinisch voorbeeld of mentor vervaagt. Dit kan vooral nadelig zijn voor minder ervaren verpleegkundigen, die nood hebben aan begeleiding in hun groei naar professionele zelfstandigheid. De maatschappelijke meerwaarde van dit onderzoek ligt in de bewustwording dat goed verpleegkundig leiderschap in de zorg meer vraagt dan klinische bekwaamheid. Beleidsmakers en ziekenhuisorganisaties kunnen hiermee aan de slag door selectie- en opleidingsprocedures aan te passen, waarbij zowel leiderschapskwaliteiten als een minimale klinische voeling behouden blijven. Een model van gedeeld leiderschap, waarbij hoofdverpleegkundigen ondersteund worden door klinisch sterke collega’s in adjunct- of referentierollen, kan hierbij zorgen voor een evenwichtige aanpak. Zo blijft de zorg niet alleen goed georganiseerd, maar ook mensgericht en kwaliteitsvol.

Promotor Simon Malfait
Opleiding Management en Beleid van de Gezondheidszorg
Kernwoorden hoofdverpleegkundige ziekenhuis klinische competentie verpleegkundig leiderschap keuzestudie