Is een verpleegkundige achtergrond noodzakelijk voor het invullen van de rol van hoofdverpleegkundige? Percepties van expertprofielen in de zorg

Braet Marie, 2025
De gezondheidszorg kampt met grote uitdagingen, zoals een structureel tekort aan verpleegkundigen en een steeds complexere zorg. Daardoor wordt een hoofdverpleegkundige, met een functie tussen patiënt en paramedici, nog belangrijker. Maar is een verpleegkundig diploma werkelijk noodzakelijk om een gestructureerd zorgteam te leiden? Of zijn andere vaardigheden doorslaggevender? Door middel van semi-gestructureerde diepte-interviews werden elf experten in de zorg die dagelijks met hoofdverpleegkundigen samenwerken bevraagd. Deze experten bestonden uit artsen en verpleegkundig specialisten. Er werd nagegaan welke taken en rollen volgens hun ervaring horen bij een hoofdverpleegkundige en welke vaardigheden daarbij essentieel zijn. Daarnaast werden ook hun percepties onderzocht of een verpleegkundige achtergrond noodzakelijk is of niet. Dit onderzoek toont vier belangrijke bevindingen. Ten eerste hebben hoofdverpleegkundigen een brede en complexe jobinhoud bestaande uit verschillende taken, rollen en vaardigheden. Ten tweede is er een verdeelde visie op verpleegkundige achtergrond. Sommigen vinden een verpleegkundige achtergrond noodzakelijk, anderen benadrukken dat niet-verpleegkundigen een frisse blik kunnen brengen op een verpleegafdeling. Ten derde werden succesvoorwaarden geïdentificeerd voor niet-verpleegkundige leiders, namelijk transparantie en zichtbaarheid op de werkvloer, sterke people skills met zorgaffiniteit, grondige contextanalyse per afdeling en gerichte training. Als laatste werden ook een aantal aanbevelingen geformuleerd zoals de instroom in het verpleegkundig beroep, een duo-structuur met een manager en verpleegkundig adjunct en doelgerichte vaardigheidstrainingen. Een sterke hoofdverpleegkundige draait volgens de experten in de zorg dus minder om wie je bent en meer om wat je kunt zoals leiden, communiceren, organiseren en coachen. Dit onderzoek onderstreept de noodzaak tot het systematisch herzien van het functieprofiel van hoofdverpleegkundigen met een duidelijk onderscheid tussen kerntaken, -competenties en -rollen. Ziekenhuismanagement moet selectie- en ontwikkelingsbeleid afstemmen op dit functieprofiel en investeren in gerichte trainings- en ontwikkelingsprogramma’s om deze vaardigheden verder te versterken en zo de zorgkwaliteit te optimaliseren. Ten slotte is het essentieel om, naast het overwegen van andere opleidingsachtergronden, actief te investeren in de instroom van verpleegkundigen.

Promotor Simon Malfait
Opleiding Management en Beleid van de Gezondheidszorg
Kernwoorden hoofdverpleegkundige Verpleegkundig specialisten verpleegkundige achtergrond taken rollen vaardigheden functieprofiel hoofdverpleegkundigen expertpercepties artsen