Onderwijs in vaccinologie in de basisopleiding vroedkunde: evaluatie van de huidige situatie in Vlaanderen

Coussens Suzan, Sykora Louise, 2025
Tussen twijfel en vertrouwen: hoe goed worden Vlaamse vroedvrouwen voorbereid op het geven van vaccinatieadvies? Vaccinaties hebben hun nut bewezen: ziektes zoals polio zijn in Vlaanderen volledig verdwenen dankzij grootschalige vaccinatieprogramma’s. Toch blijft een hoge vaccinatiegraad cruciaal. Infectieziekten zoals mazelen zijn opnieuw in opmars, mede door toenemende vaccinatietwijfel en misinformatie. Via groepsimmuniteit worden ook kwetsbare mensen beschermd, zoals zwangeren en pasgeborenen. Voor hen, net als voor vele andere risicogroepen kunnen vaccins het verschil maken tussen leven en dood. Vroedvrouwen spelen hierin een sleutelrol: ze zijn voor zwangeren vaak het eerste aanspreekpunt bij vragen of zorgen over vaccinatie. Maar hoe goed worden ze daarop voorbereid? In dit onderzoek werd nagegaan in welke mate vaccinologie aan bod komt in de opleiding vroedkunde van vier Vlaamse hogescholen. Met behulp van een checklist, gebaseerd op wetenschappelijke bronnen en expertenadvies, werd het cursusmateriaal beoordeeld op thema’s zoals werking, veiligheid, communicatie en praktische toepassing van vaccins. Daarnaast werden ook gesprekken gevoerd met docenten om meer inzicht te krijgen in hoe deze thema’s onderwezen en geëvalueerd worden. De resultaten wijzen op duidelijke verschillen tussen de hogescholen. Sommige thema’s, zoals het basisvaccinatieschema, komen voldoende aan bod. Andere onderwerpen, zoals omgaan met twijfelende ouders of correcte vaccinregistratie, worden slechts beperkt behandeld. Waarom is dit zo zorgwekkend? Steeds meer mensen twijfelen aan het nut en de veiligheid van vaccins. Ouders stellen kritische vragen en het is essentieel dat zorgverleners hier correct op kunnen antwoorden. Een gebrekkige voorbereiding kan het zelfvertrouwen van de vroedvrouw ondermijnen en de kwaliteit van hun advies verzwakken. Dit onderzoek wijst op een nood aan hervorming en harmonisatie. Door het curriculum af te stemmen op duidelijke eindtermen, en meer aandacht te besteden aan wetenschappelijke kennis, communicatieve vaardigheden en praktische toepassing, kunnen vroedvrouwen sterker worden in hun rol als vaccinatieadviseur.

Promotor Isabel Leroux-Roels
Opleiding Management en Beleid van de Gezondheidszorg
Kernwoorden Vlaanderen vroedvrouwen Vaccinatietwijfel vaccinatieadvies curriculum hogeschool