Institutioneel effect van ouderenzorg in woonzorgcentra op de houdbaarheid van levensmiddelen

Veryser Jolien, 2025
Voedselverspilling is een wereldwijd probleem met gevolgen voor klimaat, economie en voedselzekerheid. Minder bekend is de rol van zorginstellingen zoals woonzorgcentra (WZC’s). Volgens schattingen wordt in Vlaanderen jaarlijks tot 40% van het voedsel in WZC’s verspild. Dit gebeurt vaak ongemerkt door gewoontes, strikte regels en overdreven voorzichtigheid rond voedselveiligheid. Deze masterproef onderzoekt hoe zulke verspilling ontstaat. De focus lag niet op keukenfouten, maar naar de regels en gewoontes binnen de zorgsector. Vijf Vlaamse WZC’s werden bestudeerd, zowel publiek als privaat, met en zonder externe catering organisatie. Een belangrijke bron van verspilling is de automatische verwijdering van producten na de "ten minste houdbaar tot" -datum (THT). Hoewel Belgische wetgeving gecontroleerd gebruik toelaat, kiezen veel instellingen uit onwetendheid, voorzichtigheid of institutionalisering toch voor onmiddellijke verwijdering. Die voorzichtigheid wordt versterkt door externe controles, vooral bij samenwerking met commerciële cateraars. Ook vaste portiegroottes en gebrek aan overleg dragen bij tot verspilling. Sommige centra proberen verspilling te verminderen via hergebruik (bv. soep, gebak) of technologie zoals slimme weegschalen. Maar niet overal zijn hiervoor tijd en middelen. Deze studie toont aan dat voedselverspilling geen gevolg is van onwil, maar van routines en regels. Door hierover bewustwording te creëren, helpt het onderzoek woonzorgcentra, beleidsmakers en cateraars om hun aanpak flexibeler en duurzamer te maken. Door bewustwording te creëren over de impact van regels, gewoontes en verantwoordelijkheden, kan deze studie bovendien helpen om nieuwe denkkaders te ontwikkelen in de ouderenzorg. Minder voedselverspilling verlaagt niet alleen kosten en milieudruk, maar kan ook bijdragen aan betere zorgkwaliteit. De uitdaging voor woonzorgcentra is om hierin een evenwicht te vinden tussen veiligheid, zorgkwaliteit en duurzaamheid.

Promotor Johan Christiaens
Opleiding Management en Beleid van de Gezondheidszorg
Kernwoorden woonzorgcentra Institutionele factoren Voedselverspilling Voedselbeheerpraktijken