Onderzoek naar het effect van een hybride betalingsmodel op de toegankelijkheid van mondzorg bij maatschappelijk kwetsbare groepen: tweede opvolgmeting

De Wilde Nele, Elsayed Sarah, 2025
Mondzorg is veel meer dan alleen een esthetisch mooi gebit; het is een fundamenteel onderdeel van algemene gezondheid en welzijn. Toch blijft toegang tot mondzorg wereldwijd een onderbelicht probleem, vooral bij sociaal kwetsbare groepen. Volgens de World Health Organization kampten in 2022 maar liefst 3,5 miljard mensen met mondziekten (World Health Organization, 2022b). Zowel de mondgezondheid als de toegang tot mondzorg zijn ongelijk verdeeld. Personen met een laag inkomen of een migratieachtergrond lopen een verhoogd risico op mondzorgproblemen, maar ontvangen toch minder professionele zorg (Lambert, 2018). Verschillende factoren bij zowel de zorgvrager, de zorgverlener, als de organisatie van zorg, dragen ertoe bij dat sociaal kwetsbare groepen vaak verstoken blijven van de zorg die ze nodig hebben (Jain et al., 2022). Zo kent België een systeem van universele gezondheidszorg, maar valt mondzorg slechts gedeeltelijk onder de verplichte ziekteverzekering. In de praktijk betekent dit dat patiënten doorgaans de volledige kost van een behandeling zelf moeten betalen om pas nadien terugbetaling te ontvangen via hun ziekenfonds. Voor mensen in een financieel precaire situatie vormt dit een aanzienlijke drempel, die ertoe leidt dat mondzorg wordt uitgesteld of volledig vermeden (Peres et al., 2019). Om deze drempels te verlagen, worden nieuwe zorgmodellen ontwikkeld en getest. In 2022 werd in Nieuw Gent en Ledeberg/Botermarkt, dankzij extra financiering van de stad, een pilootproject gelanceerd met een hybride financieringssysteem en inzet van mondhygiënisten1. In dit onderzoek, de tweede nameting na de baslinemeting in 2022, werden 102 bewoners bevraagd over hun ervaringen met de toegankelijkheid van mondzorg. Hun antwoorden werden vergeleken met de baselinemeting. De gemiddelde score bedroeg 66,7 op 100. Vooral betaalbaarheid (57,48) en fysieke toegankelijkheid (53,28) bleven een uitdaging, terwijl gepastheid (83,66) en aanvaardbaarheid (71,17) positief werden beoordeeld. Zoals blijkt uit de resultaten benadrukt dit onderzoek de noodzaak van structurele hervormingen binnen de mondzorg, zowel op lokaal niveau als op beleidsniveau. De resultaten kunnen beleidsmakers en zorginstanties waardevolle inzichten bieden om gerichte interventies te ontwikkelen. Door de toegankelijkheid van mondzorg te verbeteren, kan de algemene gezondheid van kwetsbare bevolkingsgroepen aanzienlijk worden bevorderd. Bovendien draagt een betere mondgezondheid bij aan een verhoogde levenskwaliteit en een vermindering van gezondheidskosten op lange termijn.

Promotor Jacques Vanobbergen
Opleiding Management en Beleid van de Gezondheidszorg
Kernwoorden mondzorg toegankelijkheid hybride financieringsmodel maatschappelijk kwetsbare personen tweede opvolgmeting