Hoe meten we cliëntgerichtheid binnen de rechtstreeks toegankelijke hulp? (A)
Defieuw Wannes, 2025
In Vlaanderen kunnen personen met een (vermoeden van een) handicap gebruikmaken van Rechtstreeks Toegankelijke Hulp (RTH). Dit is een laagdrempelige vorm van ondersteuning, zoals begeleiding, dagopvang of kortverblijf. Voor deze vorm van ondersteuning is geen officiële erkenning nodig. RTH wil de zelfredzaamheid van cliënten versterken, mantelzorgers ontlasten en voorkomen dat mensen zwaardere, langdurige ondersteuning/zorg nodig hebben. De Vlaamse overheid besliste om op 1 januari 2023 pilootprojecten op te starten, waarbij extra middelen werden vrijgemaakt. Met deze extra middelen kunnen de geselecteerde organisaties nieuwe organisatievormen ontwikkelen of verbeteren. Momenteel is het onderbelicht hoe cliënten deze ondersteuning/zorg ervaren. Wordt er voldoende rekening gehouden met hun noden, wensen en voorkeuren en hoe kunnen we dit meten?
Om die vragen te beantwoorden, onderzocht deze masterproef een aangepaste versie van een bestaande vragenlijst. Het doel was na te gaan of deze geschikt is om de ervaring van cliëntgerichtheid bij RTH-gebruikers te meten. De originele vragenlijst werd eerder al gebruikt in andere zorgcontexten, zoals de ouderenzorg. In het kader van dit onderzoek werd deze aangepast aan de RTH-context. Dit gebeurde door feedback van cliënten, professionals en organisaties die betrokken zijn bij de pilootprojecten rond RTH.
De aangepaste vragenlijst werd ingevuld door meer dan 200 cliënten of hun vertegenwoordigers. De resultaten tonen aan dat het instrument valide is. Dit betekent dat de vragenlijst bruikbaar is om de ervaring van cliëntgerichtheid te meten bij RTH-gebruikers. De vragenlijst peilt onder andere naar de mate waarin cliënten betrokken worden bij beslissingen over hun ondersteuning, of ze zich gerespecteerd voelen, of de ondersteuning zinvol is, en of deze aansluit bij hun individuele noden.
Tegelijk wijst het onderzoek erop dat enkele mogelijke belangrijke aspecten van cliëntgerichtheid nog onderbelicht blijven in de vragenlijst. Zo komen thema’s als communicatie, empowerment, een holistische benadering en de relatie tussen cliënt en hulpverlener minder aan bod.
Door de ervaringen van cliënten op een gestructureerde manier te bevragen, krijgen zij een stem in het evalueren en verbeteren van de begeleiding die ze ontvangen. Dit bevordert de kwaliteit van ondersteuning/zorg. Organisaties kunnen de resultaten gebruiken om hun werking beter af te stemmen op wat cliënten echt belangrijk vinden. Kortom, dit onderzoek biedt niet alleen een praktisch meetinstrument voor de sector, maar zet ook in op meer participatie, transparantie en kwaliteit binnen de ondersteuning van personen met een handicap.
| Promotor | Jeroen Trybou |
| Opleiding | Management en Beleid van de Gezondheidszorg |
| Kernwoorden | 'Personen met een handicap Cliëntgerichte ondersteuning Vragenlijst' |