Retentie bij verpleegkundigen in de residentiële ouderenzorg in Vlaanderen: welke strategieën zijn er en worden er efficiënte tools toegepast in de woonzorgcentra.
Goderis Jona, 2025
Populariserende samenvatting
Retentie, of het behouden van verpleegkundigen in de residentiële ouderenzorg in Vlaanderen is van maatschappelijk belang. Aanwezigheid van voldoende verpleegkundigen staat immers garant voor de zorgkwaliteit. Gezien de gemiddelde leeftijd van bewoners in woonzorgcentra 87 jaar is, hebben deze mensen meer kans op chronische ziekten waarvoor opvolging door verpleegkundigen noodzaak is. (Vlaanderen.be, 2025; WHO, 2010)
Daarnaast gaat een kwart van deze generatie de komende jaren met pensioen, is er 1 op 10 verpleegkundigen die denken aan het veranderen van beroep en heeft 10% van de Vlaamse verpleegkundigen een risico op een burn-out (Belstat, 2020; Geuens et al., 2019; Vlaanderen.be, 2025).
Het merendeel van de verpleegkundigen is werkzaam in de ziekenhuizen. Door financieringsbeperkingen, grote verantwoordelijkheden en minder aantrekkelijke werkomgeving, zijn verpleegkundigen minder geneigd de residentiële ouderenzorg als eerste keus werkplaats te nemen. WZC worden door de media regelmatig in een slecht daglicht geplaatst waardoor pas afstuderende verpleegkundigen zich laten afschrikken van de sector (Eliens, 2022)
Deze studie beoogt een waardevolle aanvulling op de bestaande literatuur te geven, door ervaringen van het beleid in Vlaamse WZC te belichten en de efficiënte interventies uit literatuur te evalueren. Volgens literatuur blijkt kennis aanwezig, maar belangrijke hiaten blijven aanwezig. Gebruik van tools in Vlaanderen zijn ongekend, alsook bijdrage aan het behoud van de verpleegkundigen in de ouderenzorg. Daarnaast is kennis bij de organisaties over inzetbare tools rond retentie van verpleegkundigen in de ouderenzorg onbekend. Door middel van een vragenlijst waarbij de literatuur als bron diende, werd een vragenset ontwikkeld en nadien voorgelegd aan de directie en middenkaderleden van WZC’s. Antwoorden werden statistisch verwerkt om voorspelling na te gaan: een duidelijke kennis van variabelen omtrent retentie geven een verhoogd gebruik van efficiënte tools. Daarnaast vond een beschrijving van resultaten plaats om analyse op te maken.
Uit resultaten bleek dat verscheidene Vlaamse WZC actief strategieën inzetten om verpleegkundigen te behouden, zoals opleidingen, extralegale voordelen en aandacht voor werk-privébalans. Waarbij transformationeel leiderschap belangrijk blijkt. Toch ontbreekt het vaak aan structurele opvolging, en is het middenkader onvoldoende op de hoogte van het retentiebeleid. Er is te weinig aandacht voor leeftijdsgebonden noden en factoren zoals woon-werkverkeer. Ook wordt de effectiviteit van maatregelen zelden gemeten. De studie wijst op een duidelijke kenniskloof binnen organisaties en een nood aan betere monitoring, vooral als men het retentiebeleid toekomstgericht wil versterken. Door de beperkte respons uit slechts enkele provincies, zijn de resultaten niet representatief voor heel Vlaanderen.
Aanbevelingen zijn dan ook gericht op het inzetten van kennis bij alle actoren in de WZC over retentiestrategieën en -tools. En consequente opvolging van retentie te meten om blijvend te evalueren en herwerken.
| Promotor | Veerle Duprez |
| Opleiding | Management en Beleid van de Gezondheidszorg |
| Kernwoorden | verpleegkundigen, retentiebeleid, retentiemonitoring, retentiekennis, beleidskader, middenkader, jobinbedding, Vlaamse woonzorgcentra |