Verminderen van scanxiety: co-creatie van interventies door oncologische patiënten, hun naasten en zorgverleners.

Heughebaert Els, 2025
Het aantal kankerdiagnoses en de overlevingskansen hierbij stijgen al jaren, waardoor medische beeldvorming steeds belangrijker wordt voor een juiste diagnose en opvolging. Tegelijkertijd brengt die beeldvorming vaak ook spanning en stress met zich mee voor patiënten en hun omgeving. Die spanning heeft zelfs een naam: scanxiety. Bruce Feiler, een journalist en zelf ook kankerpatiënt, gebruikte die term voor het eerst in 2011 om de onrust die hij ervaart rondom medische beeldvorming bij de opvolging van kanker te omschrijven. In dit onderzoek wilden we begrijpen wat kan helpen om die scanxiety te verminderen. We spraken met kankerpatiënten, hun naasten en zorgverleners. Want niet alleen patiënten, ook de mensen die hen bijstaan in hun ziekteperiode kunnen last hebben van die angst. Ook zorgverleners spelen een belangrijke rol in hoe mensen scanxiety beleven. Het blijkt dat goede communicatie en duidelijke informatie een groot verschil maken. Niet alleen op de dag van de scan, maar ook in de periode ervoor en erna. De spanning bouwt zich vaak op in aanloop naar de scan, zakt weer wat weg als de resultaten binnen zijn en komt dan gewoon weer terug bij de volgende controle. Het is dus iets dat telkens terugkeert. Vooraf piekeren veel mensen over wat er hen te wachten staat en achteraf zijn ze vaak bang voor slechte resultaten. Daarnaast zijn mensen ook bang voor het lichamelijke ongemak tijdens de scan zelf zoals het lawaai tijdens de scan, de krappe ruimte of lang stil moeten liggen. Als mensen op voorhand goed weten wat ze kunnen verwachten, voelen ze zich meestal rustiger. Maar ook na de scan willen ze liefst zo snel mogelijk duidelijkheid over de resultaten, want wachten zorgt vaak voor extra stress en onrust. Hoe die informatie vooraf wordt gegeven, verschilt per persoon. Sommigen willen graag een gesprek met een arts of lotgenoot. Anderen lezen liever een brochure of kijken naar een video waarin het scanproces wordt uitgelegd. Op de dag zelf helpt het ook als de omgeving aangenamer is: een rustige wachtzaal, minder lawaai tijdens de scan en meer aandacht voor privacy. Dit onderzoek is een eerste stap. We weten nu beter wat patiënten en hun naasten zelf aangeven als helpend bij het verminderen van scanxiety. Maar er is meer nodig: vervolgonderzoek, concrete acties en verdere samenwerking met iedereen die betrokken is bij het zorgtraject. Het is belangrijk om het volledige pad dat een patiënt doorloopt mee te nemen en daarbij ook te luisteren naar de ervaringen en suggesties van zowel patiënten, hun naasten en zorgverleners, Door die brede aanpak kunnen we zowel voor patiënten als hun naasten een verschil maken in het beleven van hun scanxiety.

Promotor Melissa De Regge
Opleiding Management en Beleid van de Gezondheidszorg
Kernwoorden Co-creatie scanxiety interventies