Beïnvloedt het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen de morele moed van verpleegkundigen en heeft dit invloed op hun werktevredenheid? (A)
Nauts Silvie, 2025
De Vlaamse zorgsector staat onder enorme druk. Steeds meer verpleegkundigen vallen uit door ziekte, stress, burn-out en anderen kiezen er bewust voor om deze sector te verlaten. Binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) komt hier nog een extra belasting bij. Deze verpleegkundigen komen vaak nog meer in contact met het maken van moeilijke keuzes, zoals het toepassen van dwangmaatregelen (bijvoorbeeld afzondering of medicatie tegen iemands wil toedienen). Dat is mentaal zwaar, want het botst met belangrijke waarden zoals autonomie en respect van de patiënt.
Daarom is morele moed belangrijk: het betekent dat verpleegkundigen durven opkomen voor wat correct is, ook als dat moeilijk is. Dit vraagt om een evenwicht tussen vertrouwen, veiligheid en ethische zorg.
Dit onderzoek in drie Oost-Vlaamse psychiatrische ziekenhuizen toont aan dat verpleegkundigen die zich goed voelen in hun werk beter in staat zijn om te werken in moeilijke situaties. Dit benadrukt het belang van ervaring, opleiding en een ondersteunende werkomgeving in het versterken van de morele moed van zorgprofessionals.
Opleiding speelt een belangrijke rol: verpleegkundigen die goed opgeleid zijn, voelen zich vaak zelf zekerder als ze geconfronteerd worden met ethisch complexe situaties. Een goede opleiding biedt hen de kennis en handvaten die nodig zijn om doelbewuste keuzes te maken, zelfs in moeilijke omstandigheden.
Overigens blijkt uit het onderzoek dat ervaring een belangrijk onderdeel is. Hoe meer ervaring de verpleegkundigen hebben en hoe hoger hun opleidingsniveau, hoe meer morele moed ze vertonen. De combinatie van ervaring en opleiding ondersteund hen niet alleen in het zich zelfverzekerd te voelen, maar ook om ethische dilemma’s met vertrouwen aan te pakken.
Naast opleiding en ervaring is de werkomgeving van groot belang. De ondersteuning en het beleid binnen een ziekenhuis kunnen sterk verschillen en dit heeft een grote invloed op hoe verpleegkundigen hun werk beleven. Het is belangrijk om verpleegkundigen de mogelijkheid te geven om te leren, te groeien en te reflecteren binnen hun werk. Dit helpt hen niet alleen om hun vaardigheden te verbeteren, maar ook om zich moreel sterker te voelen. Daarnaast moeten ziekenhuizen investeren in vorming, mensgerichte zorg en ethiek. Dit maakt de werkomgeving voor verpleegkundigen aantrekkelijker en versterkt hun morele moed. Voor de samenleving als geheel is het essentieel om een zorgcultuur te creëren waar de menselijke waardigheid altijd centraal staat, en waar dwang slechts in uitzonderlijke gevallen wordt toegepast.
Door verpleegkundigen beter te ondersteunen, maken we de zorg zowel menselijker als beter voor iedereen.
| Promotor | Simon Malfait |
| Opleiding | Management en Beleid van de Gezondheidszorg |
| Kernwoorden | Vrijheidsbeperkende maatregelen werktevredenheid Morele moed bij verpleegkundigen |