Palliatieve patiënten hebben een ongeneeslijke aandoening, waardoor zij nood hebben aan persoonlijke zorg die in het teken staat van comfort. Zowel het verlichten van pijn als de ondersteuning bij fysieke, psychosociale en spirituele problemen zijn zeer belangrijk. Patiënten willen hierbij zoveel mogelijk omringd zijn door hun naasten en geliefden. Een waardig afscheid is vaak de laatste wens. Maar kan diezelfde menswaardige comfortzorg ook geboden worden binnen de muren van een gevangenis? De nood aan palliatieve zorg en levenseindezorg in gevangenissen neemt toe door de verouderende gevangenispopulatie. Bovendien kampen gedetineerden vaker met ernstigere gezondheidsproblemen dan de algemene bevolking. Dit onderzoek wil de organisatie van palliatieve en levenseindezorg binnen detentie nagaan en sluit zo aan bij het bredere maatschappelijke debat over zorg voor gedetineerden. Professionals die hierbij betrokken zijn, werden bevraagd. Hoe ervaren zij het verlenen van deze zorg? Wat werkt voor hen belemmerend of net bevorderend? En wat is nodig om goede zorg te bieden? In de gevangenis zetten zorgverleners zich in om palliatieve zorg zo menselijk mogelijk te maken. De geleverde inspanningen botsen echter op de grenzen van het systeem. Zo proberen ze onder meer gedetineerden te informeren over mogelijkheden zoals medische vrijlating om betere zorg buiten de gevangenis mogelijk te maken. Toch blijkt deze vrijlating in de praktijk zeer zelden te worden toegestaan. Verder wordt bijvoorbeeld een aparte ruimte aangepast om bezoek aangenaam te kunnen ontvangen, maar tegelijk wordt aangehaald dat er meerdere geriatrische gedetineerden samen in één ouderenzaal moeten verblijven. Hoewel er samenwerkingen zijn met organisaties zoals LEIF, die informatie en begeleiding biedt bij euthanasie, blijven dergelijke samenwerkingen vaak uit. Waar externe hulp welkom is, blijkt de gevangeniscontext toch vaak een brug te ver. Bevorderende zaken wegen dus dikwijls niet op tegen de structurele beperkingen. Momenteel ligt de bevoegdheid voor medische zorg in de gevangenis bij de Federale Overheidsdienst Justitie. De voornaamste taken van deze overheidsdienst zijn het opvolgen van de strafuitvoering en bescherming van de maatschappij. Een gedetineerde wordt dus in eerste instantie beschouwd als een gevangene en niet als patiënt. Daarom is het belangrijk dat de volledige medische bevoegdheid wordt overgedragen aan de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid. Zo kan gelijkwaardige zorg voor alle patiënten, ook zij in detentie, beter worden gewaarborgd. Volksgezondheid stelt, in coördinatie met Justitie, een overkoepelend palliatief zorgbeleid op. Op basis van dit kader kunnen individuele gevangenissen praktische richtlijnen opstellen, afgestemd op hun werking. Zo weten zorgverleners beter hoe ze menswaardige comfortzorg aan palliatieve patiënten kunnen bieden.