School start time and insufficient sleep: examining the association in adolescents
Rigole Margaux, 2025
Steeds meer jongeren slapen te weinig of hebben een slechte slaapkwaliteit. Dat vormt een belangrijk probleem, want slaap is essentieel voor zowel lichamelijke als mentale gezondheid. Wie vaak slecht slaapt, heeft minder energie en loopt op de lange termijn een groter risico op gezondheidsproblemen. Mentale gevolgen van langdurige slechte slaap zijn het afnemen van positieve gevoelens en het toenemen van negatieve emoties.
Het slaaptekort bij jongeren is niet eenvoudig op te lossen, omdat er veel verschillende oorzaken zijn. Sommige daarvan hebben jongeren zelf in de hand, zoals hun gedrag, maar er zijn ook factoren waar zij weinig invloed op hebben. Een belangrijke oorzaak waar jongeren zelf niets aan kunnen veranderen, is dat ze elke dag vroeg moeten opstaan om naar school te gaan. Jongeren hebben van nature namelijk een ander biologisch ritme dan kinderen en volwassenen. Hierdoor worden ze later op de avond moe en worden ze de volgende ochtend ook later wakker. De samenleving houdt hier weinig rekening mee. Jongeren moeten vroeg opstaan om op tijd naar school te gaan, ondanks hun later biologische ritme.
Een mogelijke oplossing voor het slaapprobleem bij jongeren is om de starttijd van scholen te verlaten. Dit onderzoek gaat na of latere schoolstarttijden jongeren in Vlaanderen helpen om beter te slapen. Daarbij is onderzocht hoe laat scholen nu beginnen en hoe goed jongeren uit verschillende scholen slapen. Vervolgens werd gekeken of er een verband is tussen beide. Dit verband werd inderdaad gevonden: jongeren die later op school moeten zijn, rapporteren minder slaapproblemen. Jongeren die eerder op school moeten zijn, geven aan dat ze vaker het gevoel hebben slecht of weinig te hebben geslapen, dat ze vaker ’s nachts wakker worden en dat ze zich minder uitgerust voelen in de ochtend. Er werd echter niet vastgesteld dat deze jongeren ook korter slapen. Dit zou te maken kunnen hebben met de nauwkeurigheid van de metingen in deze studie, maar het kan ook zijn dat jongeren gewoon later gaan slapen wanneer hun school pas later begint.
Het verlaten van schoolstarttijden heeft als voordeel dat het in één keer veel jongeren kan helpen. Toch is het invoeren niet eenvoudig. Zo’n aanpassing vraagt veel van verschillende betrokkenen: jongeren, ouders, leerkrachten, schooldirecties en ook organisatoren van buitenschoolse activiteiten. Meer onderzoek kan duidelijk maken of het verlaten van schoolstarttijden in Vlaanderen de moeite waard is en wat dan het ideale start-uur zou zijn.
| Promotor | Anneke Vandendriessche |
| Opleiding | Gezondheidsvoorlichting en -bevordering |
| Kernwoorden | adolescenten slaap secundair onderwijs slaapkwaliteit slaapduur Schoolstarttijd |