De effectiviteit van de KickAsh!-interventie gericht op rookpreventie bij adolescenten in jeugdwelzijnswerkingen naargelang blootstelling aan de interventiematerialen.
Accoe Ulrike, Vanhooreweder Febe, 2025
Roken is een van de belangrijkste oorzaken van (vroegtijdige) sterfte in België. Elk jaar sterven duizenden mensen aan de gevolgen ervan. Wat veel mensen niet weten, is dat roken vaak al begint op jonge leeftijd. Tijdens de adolescentie zijn jongeren gevoeliger voor risicogedrag en neemt de nieuwsgierigheid toe, wat hen vatbaarder maakt om te starten met roken en verslaving. Vooral adolescenten in een maatschappelijk kwetsbare situatie, zoals een lagere sociaaleconomische status, lopen daarbij een groter risico.
Om dit probleem aan te pakken, werd de KickAsh!-interventie ontwikkeld. Deze rookpreventie-interventie richt zich op adolescenten tussen 10 en 16 jaar die deelnemen aan activiteiten in jeugdwelzijnsorganisaties, zoals sport- en recreatievoorzieningen. Wat de interventie uniek maakt, is dat de interventie ontwikkeld werd via co-creatie. Dit resulteerde in een toolkit met rookvrije spelen, creatieve opdrachten en een rookvrij kamp.
In dit onderzoek werd nagegaan of de interventie, afhankelijk van de mate van blootstelling, effect had op de intentie om te roken en determinanten zoals attitude, eigen-effectiviteit, coping planning, subjectieve norm en sociale druk. De meeste effecten bleven beperkt, behalve voor coping planning: adolescenten die gematigd tot intensief deelnamen waren beter voorbereid om in moeilijke situaties assertief te reageren op roken. De beperkte impact kan deels verklaard worden door onregelmatige aanwezigheid van de deelnemers en de korte looptijd van de interventie. Daarnaast is zelfrapportage vatbaar voor bias, zoals sociaal wenselijke antwoorden of onjuiste herinnering van interventiecomponenten.
Deze studie toont het belang van rookpreventie buiten de schoolcontext, bijvoorbeeld in jeugdwelzijnsorganisaties. Een goede monitoring van de blootstelling en duurzame betrokkenheid is daarbij essentieel. De bevindingen kunnen beleidsmakers, jeugdwelzijnsorganisaties en gezondheidsinstanties helpen om preventieve acties beter af te stemmen op kwetsbare adolescenten en om ervoor te zorgen dat adolescenten voldoende bereikt en betrokken worden. Op die manier draagt dit onderzoek bij aan het verkleinen van de gezondheidsongelijkheid en aan de opbouw van een rookvrije generatie, en vormt het een aanzet voor verder onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe preventieve interventies.
| Promotor | Maïté Verloigne |
| Opleiding | Gezondheidsvoorlichting en -bevordering |
| Kernwoorden | adolescenten roken blootstelling KickAsh!-interventie kwetsbaar jeugdwelzijnsorganisaties |