STRAW-studie: Hoe beïnvloeden de dagelijkse psychosociale werkomgeving en slaap elkaar bij personeel in de academische sector?

De Cuyper Julie, 2025
Slaap en werkervaring: een subtiel samenspel Iedereen weet hoe het voelt: een slechte nacht gehad, en de volgende dag lijkt alles op het werk net iets zwaarder. Contacten met collega’s lopen stroever, je ervaart meer werkdruk of taken lijken gewoon te veel. Of je maakte net het omgekeerde mee: na een drukke werkdag kan je ’s avonds maar moeilijk in slaap vallen, of heb je het gevoel dat je niet goed sliep. Eerdere studies toonden inderdaad aan dat slaap en werkervaringen elkaar beïnvloeden. Wij vonden deze verbanden niet op dagelijkse basis, maar dat betekent niet dat ons onderzoek minder relevant is. We vonden bijvoorbeeld wel duidelijke verschillen in ervaringen tussen verschillende functies binnen de academische sector. We kozen specifiek voor de academische sector omdat dit een werkomgeving is waar de werkdruk vaak hoger ligt, of waar men zich bijvoorbeeld eenzamer of minder gesteund voelt. Binnen die sector bestaan er verschillende soorten functies, en we zagen dat de manier waarop mensen hun werkomgeving ervaren, sterk kon verschillen naargelang hun rol. Neem bijvoorbeeld Linda, Maarten en Prof. De Smet. Ze werken alle drie aan de universiteit, maar hun ervaringen zijn anders. Linda, administratief medewerker, rapporteerde minder slaap, meer werkdruk en slechtere contacten met collega’s dan Maarten, een doctoraatsstudent. Prof. De Smet, die al jaren onderzoek doet, ervaarde ook meer sociale steun en minder werkdruk dan Linda, maar sliep niet meer dan zij. Zelfs binnen één organisatie kunnen er dus grote verschillen zijn in hoe mensen hun werkomgeving beleven. Voor het onderzoek volgden we gedurende vijftien werkdagen academische medewerkers uit Slovenië en België. Via een app kregen ze regelmatig vragen over hoe ze geslapen hadden en hoe ze hun werkdag beleefden. We keken naar werkdruk, sociale steun en interacties met collega’s en leidinggevenden. Werkdruk definieerden we hierbij als het ervaren van veel en moeilijke taken, terwijl men weinig controle heeft over hoe men dit takenpakket invult. We vonden geen directe verbanden tussen hoe slaap de ervaring van de werkomgeving de volgende dag beïnvloedt, of tussen hoe de werkomgeving de slaap beïnvloedt. Dat betekent niet per se dat die verbanden er niet zijn, want mogelijk worden ze beïnvloed door andere factoren. Misschien zijn de effecten pas merkbaar na verloop van tijd, of spelen persoonlijke omstandigheden mee. Zo kan Linda bijvoorbeeld gezondheidsproblemen hebben, of kan Prof. De Smet een moeilijke thuissituatie hebben, wat hun antwoorden beïnvloedt. Wat wel duidelijk is: niet iedereen beleeft zijn werkdag op dezelfde manier, en dat heeft gevolgen voor hoe we slapen - en omgekeerd. Verdere studies zullen waarschijnlijk meer duidelijkheid brengen.

Promotor Els Clays
Opleiding Gezondheidsvoorlichting en -bevordering
Kernwoorden werkdruk slaap sociale steun Psychosociale werkfactoren Sociale Interacties Academische Sector