Procesevaluatie van een interventie om het sedentair gedrag van jongeren op school te verminderen aan de hand van een participatieve aanpak

Algoedt Joran, Hüyük Yesim, 2025
Heb je er al eens bij stilgestaan hoelang jongeren neerzitten op school en welke gevolgen dit met zich mee kan brengen? Op school zitten jongeren gemiddeld 6 tot 9,5 uur per dag neer. Dit cijfer neemt toe als ze naar het middelbaar onderwijs gaan en naarmate ze ouder worden. Te lang neerzitten is slecht voor je gezondheid. Zo heb je meer kans op overgewicht, slaapproblemen, je voelt je minder goed in je vel en is er een hogere kans op hart-en vaatziekten. Daarom is het belangrijk om het langdurig zitten regelmatig te onderbreken en zoveel mogelijk te beperken. Onderzoekers van de Universiteit Gent hebben een project gestart met een school in Schoten om het langdurig zitten op school tegen te gaan. Samen met leerlingen en leerkrachten werden er verschillende materialen ontwikkeld om het langdurig zitten tijdens de les te onderbreken. Na het project waren de leerlingen heel enthousiast over de posters in de klas, drinkflessen, pennen, de klassenwedstrijd en statafels in de klas. Zowel de leerlingen als de leerkrachten gaven aan dat ze zich na het project meer bewust waren over de gevolgen van langdurig zitten. Jammer genoeg verliep het project niet helemaal volgens plan. Sommige leerkrachten stonden er niet voor open om tijdens de les een bewegingstussendoortje uit te voeren en hadden nood aan nieuwe manieren om langdurig zitten op een leerzame manier te onderbreken. Aangezien niet alle leerkrachten betrokken werden bij de opmaak en uitvoering van het project, was er bij hen minder enthousiasme en werd het project minder gesteund. In de media wordt er veel gesproken over het algemene lerarentekort en hun overvolle takenpakket. Daarom is het belangrijk om leerkrachten te ondersteunen om samen het langdurig zitten van jongeren aan te pakken. Dit kan door methoden aan te reiken die het langdurig zitten in de klas doorbreken in combinatie met een educatieve opdracht. Dit is een unieke kans om de leerlingen te laten bewegen zonder de les te hoeven onderbreken. Deze aanbeveling kan door onderzoekers, gezondheidsprofessionals en beleidsmakers verder vormgegeven worden. Uit dit onderzoek bleek dat het belangrijk is om jongeren van jongs af aan bewust te maken over de gevolgen van langdurig zitten. Ook het betrekken van ouders en leerkrachten waren een echte meerwaarde. Dit onderzoek biedt inzichten aan onderzoekers, gezondheidsprofessionals en beleidsmakers in doeltreffende materialen en concrete aanbevelingen voor toekomstig onderzoek of beleidskeuzes. Tot slot is dit onderzoek ook een oproep om samen in te zetten tegen langdurig zitten op school.

Promotor Maïté Verloigne
Opleiding Gezondheidsvoorlichting en -bevordering
Kernwoorden Procesevaluatie interventie op school participatief proces, verminderen van sedentair gedrag eerste en tweede graad verminderen van sedentair gedrag participatieve proces