(nek)pijn bij studenten met een toekomstig professioneel stemberoep en bij personen met en zonder stemstoornissen

Magherman Emma, 2025
Stemproblemen kunnen we grofweg opdelen in twee soorten: functionele en organische stemstoornissen. Bij functionele stemstoornissen is er niets mis met de structuur van de stemplooien. Ze zien er normaal uit, maar toch klinkt de stem niet goed. Dat komt meestal doordat iemand zijn stem verkeerd gebruikt of omdat de ademhaling en stemproductie niet goed op elkaar afgestemd zijn. Soms speelt stress of een psychisch probleem mee. Wat functionele stemstoornissen vooral kenmerkt, is dat er wel stemklachten zijn, maar geen zichtbare schade aan de stemplooien. Bij organische stemstoornissen is er wél iets mis op lichamelijk vlak. Denk aan knobbeltjes, poliepen of zwellingen op de stemplooien. Die zorgen ervoor dat de stemplooien niet goed trillen, waardoor de stem niet normaal klinkt of snel vermoeid raakt. Als iemand zijn stem te vaak of verkeerd gebruikt, kan dat leiden tot pijn in de keel, nek of schouders. Dit komt vaker voor bij mensen die beroepsmatig veel moeten praten of zingen, zoals leerkrachten of artiesten. Ook stemvermoeidheid is een veelvoorkomende klacht: dan voelt de stem zwak, gespannen of vermoeid aan na een tijd praten. Houding, spierspanning en stress spelen hierin vaak een grote rol. Bijvoorbeeld: wie een slechte houding heeft of gespannen spieren in de nek of schouders, kan daar stemproblemen door krijgen. Soms is de spanning in de spieren rond het strottenhoofd zó groot, dat het spreken echt moeilijk wordt. Dat noemt men muscle tension dysphonia. Zulke klachten kunnen het dagelijks leven flink verstoren, zeker voor wie zijn of haar stem nodig heeft voor het werk. Jammer genoeg worden deze klachten nog vaak onderschat of genegeerd. Er hangt soms een taboe rond, waardoor mensen te lang wachten om hulp te zoeken. Nochtans is het belangrijk om er op tijd iets aan te doen, zodat de problemen niet erger worden. In dit onderzoek werden 26 vrouwen onderzocht. Geen van hen rookte of zat in de menopauze. Sommige vrouwen hadden stemproblemen, anderen niet. De meeste vrouwen met klachten hadden vooral last van heesheid. Tijdens het onderzoek werd er op verschillende manieren gekeken naar hun stem en lichaam. Ze vertelden over hun klachten, hun stem werd beoordeeld, hun ademhaling werd bekeken, en er werd onderzocht of ze pijn hadden in de nek of keelstreek. Daarnaast vulden ze vragenlijsten in over stemvermoeidheid, nekpijn en hoeveel invloed hun stem op hun dagelijks leven had. Wat was het resultaat van dit onderzoek? Mensen die hun stem professioneel gebruiken hadden niet meer pijn, stemvermoeidheid of klachten dan mensen die dat niet doen. Ook mensen met stemproblemen hadden niet opvallend meer pijn of vermoeidheid dan mensen zonder problemen. Mensen met stemproblemen gaven vaker aan dat hun stem hen hindert in het dagelijks leven. Dat komt overeen met andere studies die zeggen dat stemproblemen een grote impact kunnen hebben. Toch zijn deze resultaten op sommige vlakken anders dan wat eerder is gevonden in de literatuur. In andere onderzoeken hadden mensen die veel met hun stem werken juist meer last. Een mogelijke verklaring: in deze studie waren de deelnemers vooral jonge vrouwen. Zij gebruiken hun stem misschien minder intensief dan mensen die al jaren beroepsmatig aan het werk zijn. Ook persoonlijke verschillen, zoals hoe iemand met stress omgaat, of hoe goed iemand zijn stem verzorgt, kunnen invloed hebben. Tot slot was de groep deelnemers klein, waardoor we voorzichtig moeten zijn met het trekken van algemene conclusies.

Promotor Kristiane Van Lierde
Opleiding Logopedische en Audiologische Wetenschappen
Domein Logopedie
Kernwoorden stem leerkrachten Pijn zangers