Orgaantransplantatie is een onmisbare medische procedure die levens redt en de levenskwaliteit verbetert van mensen die lijden aan ziekten zoals nier-, lever- of hartfalen. Een tekort aan beschikbare donoren vormt een belangrijke uitdaging. Jaarlijks overlijden mensen op de wachtlijst omdat het aantal mensen dat wacht op een orgaan aanzienlijk groter is dan het aantal beschikbare donoren. Dit benadrukt het belang van maatregelen om de orgaandonorpool te vergroten. Familieweigering is een belangrijke oorzaak van gemiste donaties. In België werd in 2022 bij 18,5% van de potentiële donoren afgezien van donatie vanwege familieverzet. Het begrijpen van de factoren die deze beslissing beïnvloeden is essentieel om dit probleem aan te pakken en meer organen beschikbaar te maken voor transplantatie. Dit onderzoek toont aan dat diverse factoren de familieweigering beïnvloeden. Kennis over de donatiewens van de overledene vergroot de kans op toestemming, terwijl onbekendheid hierover vaak tot weigering leidt. Daarnaast spelen sociodemografische kenmerken van de donor en de familie, misvattingen over hersendood en lichaamsintegriteit en de wijze van het donatieverzoek een significante rol. Ook de communicatie tijdens het beslissingsproces en de zorg voor de familie en de overledene kunnen de kans op toestemming beïnvloeden. Om familieweigering te verminderen zijn gerichte interventies nodig. Educatie en bewustwording via publieke campagnes kunnen families beter voorbereiden op het maken van een donatiebeslissing. Campagnes moeten zich niet alleen richten op het kenbaar maken van donatiewensen, maar ook op het wegnemen van misvattingen over het concept hersendood en het behoud van de lichaamsintegriteit. Het hanteren van een cultureel en religieus sensitieve benadering is essentieel om rekening te houden met diverse achtergronden en overtuigingen. Voor beleidsmakers bieden deze resultaten concrete inzichten en aanknopingspunten, zoals het belang van het versterken van bewustmakingsprogramma’s en het verbeteren van donatieregistratiesystemen. Voor zorgverleners ligt de nadruk op het belang van goede communicatie en begeleiding. Transplantatiecoördinatoren spelen hierin een sleutelrol door families te ondersteunen en informeren tijdens het donatieproces. Samenwerking tussen beleidsmakers, onderzoekers, zorgverleners en de bredere populatie is essentieel om orgaandonatie toegankelijker te maken en meer levens te redden