Deze masterproef vat de resultaten samen van de eerste 650 koppels die de BeGECS test (Belgian Genetic Expanded Carrier Screening) hebben laten uitvoeren, een uitgebreide genetische dragerschapsscreening in België. Uitgebreide dragerschapsscreening of ‘expanded carrier screening’ (ECS) is een genetische test die vaststelt of een koppel een verhoogd risico heeft op het krijgen van een kind met een autosomaal recessieve of X-gebonden recessieve aandoening, veroorzaakt door een (waarschijnlijk) pathogene variant in een van de geïncludeerde genen. De resultaten in deze masterproef beschrijven de dragerschapsfrequenties, en het risico voor een koppel om een kind te krijgen met een ernstige recessieve aandoening waarvoor gescreend werd. De individuele dragerschapsstatus is berekend voor de genen die gerelateerd zijn aan de zeven meest voorkomende autosomaal recessieve aandoeningen. Individuele dragerschapsstatus verwijst naar de aanwezigheid van een (waarschijnlijk) pathogene variant in slechts een van de twee kopijen van een autosomaal recessief gen. Wanneer twee individuen een (waarschijnlijk) pathogene variant dragen in hetzelfde autosomaal recessieve gen, hebben ze 25% kans om een kind te krijgen met een autosomaal recessieve aandoening, gerelateerd aan dat gen. Het effect van een (waarschijnlijk) pathogene variant in een X-gebonden recessief gen verschilt tussen mannen en vrouwen: mannen zijn gewoonlijk aangetast en vrouwen zijn meestal een asymptomatische drager. Een vrouwelijke drager heeft 50% kans om de variant door te geven aan haar kind, terwijl een aangetaste man de variant altijd, zal doorgeven aan een dochter en nooit aan een zoon. Volgens literatuur loopt 1 tot 2% van de koppels het risico om een kind te krijgen met een ernstige autosomaal recessieve of X-gebonden recessieve aandoening. Dit wordt het koppelrisico genoemd. De BeGECS resultaten tonen een koppelrisico voor een ernstige recessieve aandoening van 5%. Consanguine koppels hebben een grotere kans om dezelfde variant in een gen te dragen en hebben daarom een nog hoger risico op het krijgen van een kind met een autosomaal recessieve aandoening. Het koppelrisico voor een ernstige autosomaal recessieve aandoening is volgens de BeGECS resultaten 27% en 3% voor respectievelijk consanguine en niet-consanguine koppels. Preconceptioneel geïnformeerd worden over een al dan niet verhoogd koppelrisico verhoogt het aantal reproductieve keuzes en verhoogt derhalve de reproductieve autonomie. De mogelijke reproductieve keuzes omvatten onder andere pre-implantatie genetische testing, prenatale genetische diagnostiek, het risico accepteren en gameetdonatie. Het aandeel koppels dat reproductieve keuzes maakt om de geboorte van een aangedaan kind te voorkomen, ten opzichte van het totaal aantal koppels met een verhoogd koppelrisico, wordt de interventiegraad genoemd. De interventiegraad kan het klinische nut van ECS inschatten. Voor zestien koppels uit de BeGECS dataset, is deze 69%, wat aantoont dat koppels rekening houden met hun koppelrisico bij het maken van reproductieve keuzes. Het is aangeraden dat alle aanstaande ouders preconceptioneel geïnformeerd worden over de beschikbaarheid van ECS opdat zij een geïnformeerde beslissing kunnen maken rond kinderen krijgen. Een aandachtspunt voor aanstaande ouders die de test nemen is dat te veel informatie overweldigend kan zijn en angst kan veroorzaken. Het feit dat een natuurlijk proces zoals conceptie gemedicaliseerd zou kunnen worden kan vragen oproepen. ECS gaat dus gepaard met verschillende ethische vragen die in acht genomen moeten worden bij het implementeren van deze test in de populatie. Om inzicht te krijgen in de beleving van de ouders die de BeGECS test namen werden de ervaringen en meningen van 360 deelnemers bevraagd en geanalyseerd.