Hoe ervaren patiënten met een potentiële kankerdiagnose de diagnostische fase?

De Troyer Luna, Defoirdt Louise, 2025
Kanker is een veelvoorkomende ziekte met een grote impact op het leven van de patiënt. Ook de periode tussen het vermoeden van kanker en de eventuele kankerdiagnose is impactvol en beïnvloedt de levenskwaliteit. Tijdens deze diagnostische fase ondergaan patiënten allerlei onderzoeken en moeten ze wachten op de resultaten. Dit wekt verschillende emoties bij hen op. Om met deze stress en emoties om te kunnen gaan, maken zij gebruik van copingstrategieën. Deze thesis bestudeert de ervaringen van patiënten met een potentiële kankerdiagnose tijdens de diagnostische fase. Door middel van een systematische review werd gekeken welke emoties deze patiënten ervaren en welke factoren een invloed hebben op deze emoties. Daarnaast werd onderzocht welke copingstrategieën patiënten gebruiken en welke factoren hier een invloed op hebben. Verder werd gekeken naar de algemene levenskwaliteit van deze patiënten, evenals de factoren die hierop een effect hebben. Ten slotte werd onderzocht hoe deze patiënten ondersteund kunnen worden. Resultaten laten zien dat de meeste patiënten met een potentiële kankerdiagnose veel angst en andere negatieve emoties zoals woede en depressieve gevoelens ervaren. Deze emoties ontstaan vooral door de onzekerheid tijdens het wachten op een diagnose. De duur van de diagnostische fase speelt hierbij een belangrijke rol. Het is echter nog niet duidelijk of een versnelde diagnose altijd een positieve impact heeft op de ervaring van deze patiënten. Er wordt een daling van levenskwaliteit gezien tijdens de diagnostische fase. Ziektesymptomen, verminderd fysiek functioneren, verminderd functioneren in de rollen die patiënten hebben in hun gezin, de maatschappij en hun werk, verminderd emotioneel en sociaal functioneren spelen hierbij een rol. Bepaalde copingstijlen – zoals steun zoeken bij anderen, religie, afleiding en de situatie positief bekijken – kunnen helpen om deze zware tijd draaglijker te maken. Vooral het zoeken naar sociale steun wordt vaak gebruikt als manier om met de situatie om te gaan. Ondersteuning op zowel informatief, emotioneel als sociaal vlak kan de ervaring en welzijn van deze patiënten optimaliseren. Emotionele steun vindt men vooral bij vrienden en familie, maar ook zorgverleners kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Informationele steun zoekt men vooral bij zorgverleners en op het internet. Deze bevindingen ondersteunen het idee dat de diagnostische fase een duidelijk negatieve impact heeft op het welzijn en de levenskwaliteit van patiënten met een potentiële kankerdiagnose. Daarom is het belangrijk de psychosociale zorg te optimaliseren. Daarnaast is het nodig dat de diagnostische procedure zo efficiënt mogelijk verloopt. Verder kunnen zorgverleners verschillende copingstrategieën aanmoedigen of afraden. De groep die deze fase doorloopt, is groter dan enkel de patiënten met een kankerdiagnose. Onderzoek is nog te veel gericht op de patiënten die een kwaadaardige diagnose hebben gekregen. Mensen die uiteindelijk een goedaardig resultaat krijgen, doorlopen echter ook deze moeilijke diagnostische periode. De grootte van deze groep toont het maatschappelijk belang aan van een optimale aanpak tijdens het diagnostisch proces. Daarnaast heeft de ervaring van deze fase ook invloed op het latere leven en gedrag van patiënten, bijvoorbeeld op hun screeningsgedrag, angst, hoe snel ze naar de dokter gaan enzovoort. Het is dus van belang dat deze fase zo vlot mogelijk verloopt. Door middel van deze thesis beogen we niet enkel meer bewustwording bij de zorgverleners, maar ook bij het bredere publiek. De psychologische impact tijdens deze fase wordt vaak onderschat, omdat deze patiënten nog geen officiële kankerdiagnose hebben. Wij hopen dat de samenleving meer begrip en ondersteuning zal aanbieden aan deze groep.

Promotor Desiree Dorleijn
Opleiding Geneeskunde
Domein Oncologie
Kernwoorden emoties levenskwaliteit kanker Coping diagnostische fase